دندان قروچه و ارتودنسی؛ آیا بریس‌ها می‌توانند کمک کنند؟

دندان قروچه، یا همان براکسیسم، یکی از شایع‌ترین مشکلات دهان و دندان است که بسیاری از افراد به‌ویژه در خواب تجربه می‌کنند. این مشکل می‌تواند پیامدهای جدی مانند سایش دندان‌ها، سردرد صبحگاهی، درد فک و اختلالات مفصل فکی ـ گیجگاهی ایجاد کند. در سال‌های اخیر، سؤال مهمی مطرح شده است: آیا دندان قروچه و ارتودنسی ارتباطی با یکدیگر دارند؟ و مهم‌تر اینکه آیا درمان ارتودنسی می‌تواند به کاهش یا رفع دندان قروچه کمک کند؟
در این مقاله به‌طور جامع، علمی و کاربردی به بررسی رابطه دندان قروچه و ارتودنسی می‌پردازیم و بررسی می‌کنیم که چگونه بریس‌ها و روش‌های ارتودنسی قادرند عملکرد فک را اصلاح کرده و شدت این مشکل را کاهش دهند.

دندان قروچه چیست؟

دندان قروچه معمولاً به صورت فشردن شدید دندان‌ها روی یکدیگر یا ساییدن آنها در طول خواب یا حتی در بیداری بروز می‌کند. این حالت می‌تواند ناخودآگاه باشد و فرد حتی ممکن است تا مدت‌ها از وجود مشکل خبر نداشته باشد. بسیاری از بیماران زمانی به پزشک مراجعه می‌کنند که علائم واضحی مانند درد فک، ساییدگی دندان‌ها یا شکستگی ترمیم‌های دندانی مشاهده می‌شود.

دلایل بروز دندان قروچه

دندان قروچه دلایل متعددی دارد و معمولاً تنها یک عامل باعث بروز آن نمی‌شود. برخی از مهم‌ترین عوامل مرتبط عبارتند از:

• استرس و اضطراب

• اختلالات خواب

• ناهماهنگی دندان‌ها و نامرتبی فک

• مشکلات مفصل فکی ـ گیجگاهی

• مصرف کافئین یا الکل

• عادات ناخودآگاه مانند فشار زبان به دندان‌ها
  در بسیاری از افراد، دندان قروچه و ارتودنسی زمانی به هم مربوط می‌شوند که عامل اصلی براکسیسم، ناهماهنگی دندانی یا اختلالات فکی باشد.

استرس، اضطراب، اختلالات خواب، ناهماهنگی دندان‌ها، مشکلات مفصل فکی و عادات ناخودآگاه از مهم‌ترین دلایل دندان قروچه هستند و می‌توانند فشار شدیدی به فک وارد کنند.

ارتباط دندان قروچه و ارتودنسی

در مواردی که عامل دندان قروچه مشکلات ساختاری دندان‌ها و فک باشد، ارتودنسی نقش بسیار مهمی در درمان ایفا می‌کند. بسیاری از متخصصان بر این باورند که نامرتبی دندان‌ها و جفت نشدن صحیح آنها روی یکدیگر باعث افزایش فشار نامتوازن بر عضلات فکی می‌شود. این فشار، بدن را وادار می‌کند تا در زمان خواب با فشردن دندان‌ها، تلاش به اصلاح این عدم تعادل کند.
به همین دلیل، درمان دندان قروچه و ارتودنسی در بسیاری از بیماران مسیر مشترکی پیدا می‌کند. زمانی که ارتودنسی چینش دندان‌ها را مرتب و هماهنگ می‌کند، فشار اضافی از روی عضلات فک برداشته شده و شدت براکسیسم به مرور کاهش می‌یابد.

نقش بریس‌ها در اصلاح دندان قروچه

درمان ارتودنسی با کمک براکت‌ها و سیم‌ها باعث حرکت کنترل‌شده دندان‌ها به سمت موقعیت صحیح خود می‌شود. این فرایند چند مزیت مهم برای بیمارانی که دچار دندان قروچه هستند دارد:

1. اصلاح تماس‌های غلط دندانی
   تماس نادرست بین دندان‌های بالا و پایین می‌تواند هنگام جویدن یا در خواب فشار بیش از حد ایجاد کند. ارتودنسی این تماس‌ها را به حالت ایده‌آل برمی‌گرداند.

2. کاهش فعالیت بیش از حد عضلات فک
   وقتی دندان‌ها در جای ناهماهنگ قرار می‌گیرند، عضلات مجبور به کار بیشتر می‌شوند. با اصلاح نظم دندانی، این فعالیت غیرعادی کاهش می‌یابد.

3. جلوگیری از سایش دندان‌ها
   در بیمارانی که دندان قروچه شدید دارند، ارتودنسی می‌تواند از سایش بیشتر دندان‌ها جلوگیری کند و فرم طبیعی آنها را حفظ نماید.

4. بهبود اختلالات مفصل فکی
   گاهی دندان قروچه به دلیل مشکلات مفصل TMJ رخ می‌دهد. ارتودنسی می‌تواند با مرتب کردن فک و دندان‌ها فشار روی مفصل را کاهش دهد و علائم را کنترل کند.

بنابراین، دندان قروچه و ارتودنسی می‌توانند رابطه درمانی مستقیم داشته باشند؛ به‌طوری‌که درمان ارتودنسی یکی از راهکارهای موثر برای کاهش شدت براکسیسم محسوب می‌شود.

آیا همیشه ارتودنسی دندان قروچه را درمان می‌کند؟

پاسخ این سوال بستگی به علت براکسیسم دارد. اگر علت اصلی دندان قروچه مشکلات اسکلتی، نامرتبی دندان‌ها، جفت نشدن صحیح فک یا فشارهای نامتوازن جویدن باشد، ارتودنسی می‌تواند به‌طور قابل توجهی مشکل را بهبود دهد.
اما اگر علت براکسیسم عوامل روحی، اضطراب‌های شدید، مشکلات خواب یا مصرف محرک‌ها باشد، ارتودنسی به‌تنهایی کافی نیست. در این موارد درمان‌های مکمل مانند مدیریت استرس، تغییر سبک زندگی یا استفاده از نایت‌گارد نیز توصیه می‌شود.
در نتیجه، برای تشخیص دقیق رابطه دندان قروچه و ارتودنسی، بررسی‌های تخصصی توسط متخصص ارتودنسی ضروری است.

در بسیاری موارد دندان قروچه و ارتودنسی به هم مرتبط‌اند، اما ارتودنسی همیشه دندان قروچه را درمان نمی‌کند و نتیجه به علت اصلی براکسیسم بستگی دارد.

استفاده از نایت‌گارد در کنار ارتودنسی

در بیمارانی که دندان قروچه شدید دارند، حتی در صورت شروع درمان ارتودنسی ممکن است آسیب به دندان‌ها ادامه پیدا کند. در چنین شرایطی، استفاده از نایت‌گارد یا پلاک شب می‌تواند از دندان‌ها محافظت کند.
نایت‌گارد فشار بین دندان‌های بالا و پایین را کاهش می‌دهد و اجازه نمی‌دهد نیروی شدید به براکت‌ها وارد شود. بسیاری از متخصصان برای مدیریت هم‌زمان دندان قروچه و ارتودنسی این روش را توصیه می‌کنند.

چگونه ارتودنسی به بهبود عملکرد فک کمک می‌کند؟

یکی از مهم‌ترین دلایل ارتباط دندان قروچه و ارتودنسی، تاثیر ارتودنسی بر عملکرد عضلات و مفاصل فک است. هنگامی که دندان‌ها در موقعیت طبیعی خود قرار می‌گیرند، فک‌ها بهتر روی یکدیگر چفت می‌شوند و نیازی به فعالیت اضافی عضلات نیست.
این هماهنگی موجب کاهش دردهای فکی، سردردهای ناشی از فشار شبانه و کاهش ترک خوردن دندان‌ها می‌شود. به همین دلیل ارتودنسی نه‌تنها باعث زیبایی دندان‌ها می‌شود، بلکه یک اقدام درمانی موثر برای سلامت مفصل و عضلات فکی به‌حساب می‌آید.

چه افرادی بهترین نتیجه را از ارتودنسی برای دندان قروچه می‌گیرند؟

دسته‌های زیر معمولاً بیشترین بهبود را پس از درمان ارتودنسی تجربه می‌کنند:

• افرادی که دندان‌های نامرتب یا هم‌پوشانی شدید دارند

• بیمارانی که دچار کراس‌بایت، اوربایت یا آندربایت هستند

• کسانی که هنگام جویدن درد فک دارند

• افرادی که سایش شدید دندانی در آنها مشاهده شده است

• بیمارانی که مفصل فکی‌شان تحت فشار قرار دارد

اگر بیمار دندان قروچه همراه با بی‌نظمی دندانی داشته باشد، معمولاً با درمان ارتودنسی علائم او به‌طور قابل توجهی کاهش می‌یابد.

نکاتی برای مدیریت دندان قروچه هم‌زمان با ارتودنسی

1. رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان

2. پرهیز از غذاهای سفت که فشار فکی را افزایش می‌دهند

3. استفاده از کمپرس گرم برای کاهش درد عضلات فک

4. مدیریت استرس با روش‌هایی مانند مدیتیشن یا تنفس عمیق

5. مراجعه منظم به متخصص جهت بررسی پیشرفت درمان

این نکات کمک می‌کنند شدت دندان قروچه و ارتودنسی هم‌زمان بهتر کنترل شوند.

جمع‌بندی

ارتودنسی می‌تواند نقش مهمی در کاهش علائم دندان قروچه داشته باشد، به‌ویژه زمانی که علت اصلی براکسیسم مشکلات ساختاری فک و دندان باشد. درمان ارتودنسی باعث اصلاح تماس‌های غلط دندانی، کاهش فشار عضلات فک، بهبود عملکرد مفصل و جلوگیری از سایش دندان‌ها می‌شود. با این حال، در مواردی که دندان قروچه ناشی از اضطراب یا اختلالات خواب باشد، درمان‌های تکمیلی نیز لازم است. تشخیص دقیق این موضوع تنها توسط متخصص ارتودنسی امکان‌پذیر است. این مقاله با هدف آگاهی‌بخشی و راهنمایی بیماران توسط دکتر مسلم‌زاده تهیه شده است.