بهبود کیفیت گفتار و وضوح بیان، تنها به زبان و تارهای صوتی وابسته نیست؛ وضعیت دندانها، فک و نحوه قرارگیری آنها نقش مهمی در تولید صحیح صداها دارد. بسیاری از افراد تصور میکنند ارتودنسی فقط برای زیبایی دندانهاست، در حالی که بهبود تلفظ با ارتودنسی یکی از مهمترین مزایای این درمان است.
ارتودنسی با ایجاد هماهنگی میان دندانها، فک و عضلات دهان، شرایطی فراهم میکند که فرد بتواند صداها را دقیقتر و واضحتر بیان کند.
چرا گفتار به دندان بستگی دارد؟
هنگام صحبت کردن، زبان، دندانها، لبها و سقف دهان همزمان با یکدیگر همکاری میکنند تا صدا ساخته شود. اگر دندانها نامرتب یا جلوآمده باشند، بسیاری از صداها به درستی ساخته نمیشوند.
بهخصوص حروفی مثل: س، ش، ز، ت، د، ف، و
وابستگی مستقیم به ارتباط زبان و دندانها دارند.
به همین دلیل است که بهبود تلفظ با ارتودنسی در بسیاری از بیماران بهوضوح قابل مشاهده است.
مشکلات دندانی که روی گفتار تأثیر میگذارند
برای درک بهتر عملکرد ارتودنسی، باید بدانیم چه مشکلات دندانی باعث اختلال گفتار میشوند:
۱. فاصله بین دندانها (دیاسما)
وقتی بین دندانهای جلو فاصله باشد، هوا هنگام تلفظ برخی حروف از بین دندانها خارج میشود و صدای “س” یا “ز” حالت نامشخص پیدا میکند.
ارتودنسی با بستن این فضا، بهبود تلفظ با ارتودنسی را ممکن میسازد.
۲. جلو بودن دندانهای فک بالا (اورجت)
این مشکل باعث میشود زبان بهدرستی پشت دندانها قرار نگیرد و بیان حروفی مثل “ف، و، پ” دشوار شود.
۳. کراسبایت و مشکلات فکی
وقتی دندانهای بالا و پایین بهطور صحیح روی هم قرار نمیگیرند، گفتار حالت غیرطبیعی پیدا میکند و برخی صداها دچار اعوجاج میشوند.
۴. اپنبایت
در اپنبایت، دندانهای جلو هنگام بسته شدن دهان روی هم قرار نمیگیرند.
این مشکل باعث ایجاد لیت یا همان “نوکزبانی حرف زدن” میشود.
نامرتبی دندانها، فاصلههای بین دندانی، جلو بودن یا ناهماهنگی فکها میتواند باعث اختلال در تلفظ برخی حروف شود. این مشکلات مسیر صحیح حرکت زبان و خروج هوا را تغییر میدهند.
چگونه ارتودنسی باعث بهبود تلفظ میشود؟
۱. ایجاد هماهنگی بین دندانها و زبان
برای تولید صحیح صدا، زبان باید پشت دندانهای جلو قرار بگیرد.
وقتی دندانها نامرتب باشند، زبان نمیتواند درست جایگیری کند.
با درمان ارتودنسی و مرتب شدن دندانها، بهبود تلفظ با ارتودنسی بهطور طبیعی رخ میدهد.
۲. بستن فضاهای بین دندانی
بستن دیاسما یکی از تأثیرگذارترین عوامل در وضوح گفتار است.
بسیاری از بیماران بعد از بستن فاصله دندانها گزارش میکنند که صدای “س” بسیار واضحتر شده است.
۳. اصلاح مشکلات فکی
ترکیب ارتودنسی و در برخی موارد جراحی فک، باعث ایجاد قرارگیری صحیح دندانهای بالا و پایین روی یکدیگر میشود.
این موضوع نقش چشمگیری در بهبود تلفظ با ارتودنسی دارد.
۴. افزایش کنترل بر جریان هوا
هنگامی که جهت خروج هوا تنظیم شود، کیفیت گفتار افزایش پیدا میکند.
ارتودنسی با اصلاح مسیر قرارگیری دندانها، جریان خروجی هوا را کنترل میکند.
۵. کمک به کاهش نوکزبانی صحبت کردن
اپنبایت و جلو بودن دندانها باعث صداهای هیسمانند میشود.
اصلاح این مشکلات، نحوه برخورد زبان با دندان را تصحیح میکند.
با منظم شدن دندانها و قرارگیری صحیح فکها، مسیر حرکت زبان و خروج هوا اصلاح میشود. ارتودنسی به هماهنگی بهتر زبان و دندانها کمک کرده و باعث وضوح بیشتر صداها و بهبود تلفظ میشود.
چه کسانی بیشترین بهبود تلفظ را با ارتودنسی تجربه میکنند؟
-
افرادی با فاصله دندانی
-
کسانی که دندانهای جلوی آنها جلو یا عقب قرار دارد
-
کودکانی که مشکلات فکی دارند
-
بزرگسالانی با اختلالات گفتاری مرتبط با دندان
-
افرادی که حروف “س، ز، ش، چ، ج، ت” را غلط تلفظ میکنند
در این بیماران، بهبود تلفظ با ارتودنسی معمولاً سریع و محسوس است.
تأثیر ارتودنسی بر گفتار کودکان
کودکان به دلیل رشد مداوم دهان و دندان، بیش از بزرگسالان از این مزیت بهره میبرند.
در واقع اصلاح زودهنگام مشکلات فکی باعث میشود گفتار کودک قبل از شکلگیری کامل عادات نادرست، تنظیم شود.
ارتودنسی کودکان بهویژه در موارد زیر مؤثر است:
-
جلوگیری از تلفظ غلط حروف
-
اصلاح روش اشتباه زبانگذاری
-
جلوگیری از مشکلات روحی ناشی از تمسخر گفتار
-
افزایش اعتمادبهنفس
آیا همه افراد بعد از ارتودنسی گفتار بهتری پیدا میکنند؟
بهبود گفتار به چند عامل بستگی دارد:
-
شدت ناهنجاری دندانی
-
همکاری بیمار در درمان
-
سن بیمار
-
وجود یا عدم وجود مشکلات گفتاری عصبی یا مادرزادی
در بیشتر موارد، اگر مشکل مربوط به دندان باشد، بهبود تلفظ با ارتودنسی بدون نیاز به گفتاردرمانی اتفاق میافتد.
اما در برخی مواقع، ترکیب ارتودنسی و گفتاردرمانی بهترین نتیجه را ایجاد میکند.
ارتودنسی و افزایش اعتماد بهنفس در گفتار
فقط اصلاح فیزیکی تلفظ نیست که اهمیت دارد؛
وقتی فرد صدای واضحتری پیدا میکند، اعتمادبهنفس او هنگام صحبت کردن، ارائه دادن یا گفتوگو در جمع افزایش مییابد.
این موضوع تأثیر مستقیمی بر روابط اجتماعی و شغلی دارد.
جمعبندی: بهبود تلفظ با ارتودنسی، مزیتی فراتر از زیبایی دندانها
درمان ارتودنسی فقط دندانها را صاف نمیکند؛
بلکه کیفیت زندگی، اعتمادبهنفس و وضوح گفتار را بهبود میبخشد.
با اصلاح مشکلات فکی و دندانی، مسیر خروج هوا و زبانگذاری بهبود مییابد و صحبت کردن واضحتر و راحتتر میشود.
اگر برای گفتار واضحتر تلاش میکنید، بهبود تلفظ با ارتودنسی میتواند بهترین راهحل باشد.
برای دریافت مشاوره تخصصی و شروع درمان مؤثر، میتوانید به کلینیک دکتر مسلمزاده مراجعه کنید.